Omgevingsvergunning nodig voor uw verbouwing?

Op 1 maart 2026 trad een nieuw Vrijstellingenbesluit in werking. Een binnenverbouwing blijft vrijgesteld zolang de functie en het aantal woningen gelijk blijven. Werken aan gevels en daken zijn vrijgesteld zolang de energieprestatie niet slechter wordt en het volume gelijk blijft, en dat geldt nu voor alle gevels, ook de voorgevel. Buitenisolatie mag tot 26 cm dik zijn, zolang ze de rooilijn niet overschrijdt. Een warmtepomp buiten mag tot op 2 m van de perceelsgrens, nu ook aan de voorgevel en op een plat dak. Een vrijstaand bijgebouw of carport is vrijgesteld tot samen 40 m², een terras in zij- of achtertuin tot 80 m².

Het besluit noemt ramen niet letterlijk. Dat het vervangen van ramen vrijgesteld is, volgt uit de vrijstelling voor werken aan gevels: dezelfde opening, geen slechtere energieprestatie, geen ander volume. Dat is een lezing van de tekst, geen woordelijke regel. In werelderfgoed en aan gebouwen in de vastgestelde inventaris bouwkundig erfgoed geldt de gevelvrijstelling niet. Een raamopening aanbrengen of wijzigen vraagt geen architect zolang de stabiliteit niet wijzigt.

Sinds 5 september 2026 geldt een vrijstelling bij stabiliteitswerken alleen als een architect het ontwerp en de controle doet, binnen en aan gevel of dak. Geen architect is nodig voor binnenwerk dat de stabiliteit niet raakt, voor gevelbekleding en raamopeningen, voor een dakuitbouw tot een kwart van de dakoppervlakte, en voor een tuinhuis, carport of veranda tot 40 m² met een kroonlijst tot 3 m en een nok tot 4,5 m.

Een veranda tegen de woning was meldingsplichtig en is sinds 1 maart 2026 vergunningsplichtig; de meldingsplicht is op twee handelingen over asielopvang na verdwenen. Een functiewijziging, een extra woning, een volumewijziging en elk werk aan beschermd erfgoed vragen een vergunning. In Gent vraagt opsplitsen altijd een vergunning, en een woning kleiner dan 220 m² mag u niet opsplitsen.

In de vereenvoudigde procedure beslist de gemeente binnen 60 dagen, zonder openbaar onderzoek. In de gewone procedure is dat 105 dagen, of 120 met de omgevingsvergunningscommissie, met een openbaar onderzoek van 30 dagen; een verlenging met 60 dagen kan. Beroep bij de deputatie stelt u in binnen 30 dagen. Een gemeente mag sinds 1 maart 2026 alleen nog extra plichten opleggen uit een beperkte lijst; oudere gemeentelijke regels vervallen op 6 februari 2028. Check bij twijfel de Balie Bouwen van uw gemeente. Meer in de gids over de omgevingsvergunning.