Is ventilatie verplicht bij een renovatie? Wanneer de regel geldt en welk systeem past

Ventilatie is verplicht bij een renovatie als die ingrijpend energetisch is: dan moet er een volledig ventilatiesysteem komen, systeem A, B, C of D. Bij een gewone verbouwing waarvoor de EPB-regels gelden, zijn de eisen lichter en per ruimte. En wie zonder vergunning ramen vervangt of de badkamer vernieuwt, heeft geen EPB-plicht, maar vaak wel een vochtprobleem als er niets geregeld wordt.

Hieronder ziet u welke regel bij welke werken hoort, welk systeem verplicht is en hoe ventilatie in een bestaande woning past.

Wanneer is ventilatie verplicht bij een renovatie?

De EPB-regels, de energieprestatie- en binnenklimaatregels van Vlaanderen, gelden voor werken met een vergunningsaanvraag of melding waarvoor een architect nodig is. Wat ze voor ventilatie vragen, hangt af van de aard van de werken:

Een afbraak en heropbouw is voor de EPB-regels een nieuwbouw. Dan gelden alle eisen van een nieuwe woning, ook de ventilatie.

Wat is een ingrijpende energetische renovatie?

Een renovatie is ingrijpend energetisch als minstens 75 procent van de buitenschil (dak, muren, vloer, ramen) geïsoleerd wordt en de verwarming volledig vervangen. Dat is in de praktijk een totaalrenovatie. Naast de ventilatie gelden dan een E-peil van E60 en minstens 20 kWh per m² hernieuwbare energie.

Twijfelt u of uw plan daaronder valt, dan bekijkt de architect het bij de aanvraag. U stelt als bouwheer ook een EPB-verslaggever aan, die de ventilatie in de berekening opneemt. Een overzicht van de rest van het traject staat in het stappenplan voor een totaalrenovatie.

Welke ventilatie is verplicht?

De regel vraagt een volledig systeem, geen bepaald type: systeem A, B, C of D. Elk systeem moet drie dingen doen:

• Toevoer van verse lucht in de droge ruimten: woonkamer, slaapkamers, bureau.
• Afvoer van vochtige lucht uit de natte ruimten: keuken, badkamer, toilet, wasplaats.
• Doorstroming tussen die ruimten, via een spleet onder de binnendeuren of een rooster.

In een nieuwe installatie kiest men bijna altijd C of D. C vraagt alleen afvoerkanalen en roosters in de ramen. D vraagt kanalen naar elke kamer, maar wint warmte terug en filtert de buitenlucht. Het verschil in prijs, onderhoud en comfort staat in de gids ventilatiesysteem C of D.

Ventilatie bij het vervangen van ramen

Nieuwe ramen sluiten beter dan de oude. Dat spaart energie, maar de kieren waarlangs vocht vroeger weg kon, zijn dan dicht. Daarom koppelt de regelgeving ventilatie op twee manieren aan ramen.

De EPB-eis. Bij een verbouwing met vergunning en architect moeten er toevoervoorzieningen komen in de verbouwde droge ruimten waar ramen vervangen of toegevoegd worden. Meestal zijn dat roosters in het raam zelf.

De premie. Wie Mijn VerbouwPremie vraagt voor nieuw schrijnwerk, moet aan een ventilatievoorwaarde voldoen. Dat lukt onder meer met ventilatieroosters in de nieuwe ramen, of met een systeem B of D in de woning. Laat de roosters dus meteen in de bestelling van de ramen opnemen. Wat er nog bij nieuwe ramen komt kijken, leest u in de gids renovatie van buitenschrijnwerk.

Waarom ventileren ook zonder plicht?

Een nieuwe badkamer valt meestal buiten de EPB-regels, maar produceert elke dag liters waterdamp. Zonder afvoer slaat die neer op koude plekken: schimmel in de voegen, verf die afbladdert, een muffe slaapkamer ernaast. Hetzelfde geldt na isolatie van het dak of de muren: hoe luchtdichter het huis, hoe minder vocht er vanzelf weg kan.

Plant u een warmtepomp, dan hoort ventilatie in hetzelfde plan. Een goed geïsoleerde, luchtdichte woning is precies waar een warmtepomp het best werkt, en precies waar ventilatie onmisbaar wordt. Meer daarover in de gids warmtepomp in een bestaande woning.

Hoe werkt u kanalen weg in een bestaande woning?

Het moeilijkste deel van ventilatie bij renovatie is niet het toestel, maar de weg van de kanalen. Zo pakt SN Group het aan:

• Technieken voor de afwerking. Kanalen komen in de techniekfase, voor het pleisterwerk en de chape. Achteraf een kanaal leggen betekent een plafond of vloer opnieuw openbreken. De volgorde staat in de gids wat eerst: chape, pleisterwerk, vloer of keuken.
• Natte ruimten boven elkaar. Keuken, badkamer en toilet liggen vaak in een lijn. Een schacht door die ruimten bedient ze alle drie.
• De uitvullaag. Gaat de vloer toch open, dan lopen kanalen in de uitvullaag onder de chape, naast de andere leidingen.
• Een verlaagd plafond. In een gang of badkamer verbergt een plafond een paar centimeter lager de kanalen naar de kamers.
• Systeem C waar D niet past. Blijven vloeren en plafonds dicht, dan is C met roosters in de nieuwe ramen vaak de haalbare keuze.

Na de plaatsing wordt het systeem ingeregeld: per kamer gemeten en bijgesteld tot elke ruimte haar debiet haalt.

Welke premie en btw gelden voor ventilatie?

Er is geen eigen premie voor ventilatie in Mijn VerbouwPremie; ventilatie komt alleen voor als voorwaarde bij de premie voor ramen en deuren. Bij renovatie van een woning ouder dan 10 jaar betaalt u 6% btw op een systeem dat de aannemer levert en plaatst. Bij nieuwbouw is dat 21%.

Wat is de volgende stap?

Kijk eerst welke werken u plant: een totaalrenovatie, een verbouwing met vergunning, of alleen nieuwe ramen en een badkamer. Dat bepaalt de eis. Daarna volgt een plaatsbezoek: waar kan het toestel staan, waar lopen de kanalen en welke ramen krijgen roosters. SN Group plant ventilatie en verwarming samen. Vraag een vrijblijvende offerte aan via de dienstpagina ventilatie en warmtepomp.